Rural Exodus

Met hoogglanslak beschilderde doeken, normaal gesproken bedoeld als huisverf, heeft Bart Houwers een expositie gebouwd in de voormalige varkensschuur van zijn familie. De monochrome schilderijen zijn op deze vloer geschilderd en vervolgens aan de muur opgehangen. Hier en daar zijn aan de randen van de schilderijen de uitgelopen druppels verf nog zichtbaar. De expositie roept de vraag op of we hier een echo zien van wat zich ooit in deze schuur heeft afgespeeld. De gebruikte kleur voor de monochrome schilderijen heet ‘ossenbloedrood’, maar heeft als officiële naam ‘oxyderood’. Een roestkleur dus. Een kleur die beweegt tussen bestaan en vergaan. De oxyderode kleur vinden we ook op andere plekken in deze schuur terug; op de muren zijn roestsporen te zien van oude varkensligboxen.

   Soms denk ik de varkens nog te ruiken.

Hoewel de geometrische monochrome schilderkunst een traditie kent van het creëren van een niet illusionistische of symbolische werken, betrekt Houwers de hele ruimte in zijn schilderijen. Door de hoogglans van de buitenlak wordt de omgeving van de schuur in het schilderoppervlak weerspiegelt. De schuur heeft weliswaar kleine rechthoekige ramen, maar de groen omgeving buiten de schuur; de weilanden en de overige vegetatie worden sterk onderdeel van het schilderij, inclusief de architectuur van de schuur zelf.

De expositie wil, in de toch enigszins ontoegankelijke schuur, duidelijk een dialoog aangaan met de buitenwereld. Deze dialoog roept de vraag op of we in deze installatie een kritiek kunnen lezen op de hedendaagse varkenshouderij? Volgens verschillende critici ook wel een dier-industrieel-complex genoemd. Een praktijk waarin het dier wordt gezien als een product van een abstract en geautomatiseerd proces.

De doeken zijn geprepareerd gekocht. Rechthoekig. Kant en klaar. Ze hebben allemaal een vaste, geometrische en gecontroleerde afmeting: 30 x 50 cm, 50 x 70 cm, 70 x 100 cm etc. Hoewel, er zitten hier en daar ook vierkante schilderijen bij. Wat opvalt is dat deze randen wel beschilderd zijn. De vorm en de kleur zijn volledig ‘abstract’ geworden. Ze proberen, in tegenstelling tot de andere doeken, ‘autonomer’ te zijn; alleen nog maar te verwijzen naar zichzelf. Toch wordt ook in het oppervlak van deze perfect symmetrische doeken de omgeving weerspiegelt. Het canvasoppervlak wordt een projectievlak. In het monochrome projectievlak zien we het monotone van onze tijd. In de agrarische restanten zien we de overblijfselen van destructieve groei. We kijken naar onze eigen creatie. We zien onszelf.

Tekst voor de installatie ‘Rural Exodus’ geschreven door Thijs van Dongen, mei 2022